ABD- İran Savaşı, Her İki Ülkeye de Ekonomik Kriz Yaşatıyor
İsrail- Amerika Birleşik ve İran Savaşı Son Hızıyla Devam Ediyor
İsrail'in ve Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a yönelik hava saldırıları sonucu İran'ın dini lideri Ali Hamaney dahil, çok sayıda İran'ın devlet yöneticilerin öldürülmesi sonucu başlayan İsrail-Amerika Birleşik Devletleri ve İran savaşı hala şiddetli bir şekilde devam ediyor. Hatta savaşın biteceği de yok gibi.
İran, Hürmüz Boğazı'nı Kapatmıştı
İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin saldırılarına karşılık veren İran, Arap ülkelerinde bulunan Amerika Birleşik Devletleri üslerine yönelik insansız hava araçları ve füzelerle defalarca saldırı düzenlemişti. Saldırılarla yetinmeyen İran, Hürmüz Boğazı'nı da tüm geçişlere kapatmış ve tüm Dünya'da yakıt krizinin başlamasına sebep olmuştu.
Hizbullah Savaşa Dahil Olmuştu
İran'ın dini lideri Ali Hamaney'in öldürülmesinden sonra Hizbullah örgütü de savaşa dahil olmuş, İsrail'e roket saldırıları düzenlemişti. Daha sonra Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt, Lübnan ve Irak, İran'la karşılıklı olarak birbirlerine saldırılar düzenlemişti. Karşılıklı saldırılar sonucu binlerce sivil ve askeri can kaybı yaşanmış, ayrıca savaş nedeniyle tüm Dünya'da büyük bir yakıt krizi yaşanmış, küresel ekonomik anlamda büyük bir aksaklıklara neden olmuştu.
İran'ın Pes Etmek Gibi Niyeti Yok
Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a yönelik saldırıları devam ederken, İran'ın pes etmek gibi niyeti yok gibi görünüyor. Çünkü savaşın başlamasından bugüne kadar yedi ay geçti. İran'ın ekonomisi ve alt yapısı büyük zarar görmesine rağmen, İran'ın devlet yöneticileri savaşı bitirmek gibi bir gayeleri ve çabaları yok. Ayrıca İran'ın devlet yetkilileri savaşın sona ermesi için hiç de acele etmiyor gibi görünüyor.
İran, Bu Savaşa Ne Kadar Daha Dayanabilir?
Devam eden bu savaş, daha ne kadar daha sürecek bilemiyoruz. Fakat İran'ın savaşın başlamasından bugüne değin, hem ekonomik anlamda, hem de alt yapı anlamında çok büyük yaralar aldığı kesin. Hatta Amerika Birleşik Devletleri'nin saldırı sonucu İran'ın savunma sanayisinin ve füze üretim tesisleri büyük hasar aldığı malum. İran, bu savaşa ne kadar daha dayanabilir ve İran'ın ne kadar daha füze stoğu var onu tahmin etmek zor. Bununla birlikte İran, sürekli olarak insansız hava araçlarını ve füzeleri hızlı bir şekilde üretmeye devam ediyor. Lakin İran'ın büyük bir hasar gördüğünü tahmin etmekte zor değil.
Amerika Birleşik Devletleri'nin İnsansız Hava Araçları, Füzeleri, Hatta Mühimmatları Azalıyor
Amerika Birleşik Devletleri, İran savaşından mutlaka zarar görecektir. Uzun süredir devam eden bu savaşın Amerika Birleşik Devletleri'ne mutlaka bir yansıması olacaktır. Çünkü Amerika Birleşik Devletleri, İran’a saldırılarında insansız hava araçlarını ve füzelerini kullanmaktadir. İşte o yüzden de Amerika Birleşik Devletleri'nin insansız hava araçlarını, füzeleri ve mühimmatları hızlı bir şekilde yenilemesi gerekiyor.
Petrol Fiyatlarındaki Artışlar
Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonucu başlayan petrol krizi, tüm Dünya'da olduğu gibi, Amerika Birleşik Devletleri'ni de ekonomik anlamda zora soktu. Yapılan anketlerde Amerikalıların savaşa karşı olduğu yönünde sonuçlar ortaya çıkmış, Donald Trump'ın büyük bir hata yaptığını ve bu savaşta başarılı olamadığını savunanların sayısı oldukça fazladır. Bununla birlikte İran
savaşının Amerika Birleşik Devletleri aleyhine ilerlediğini ve bu savaş halk tarafından endişelere neden olmuştu. Bu yüzden de Amerikalıların Donald Trump'a olan güveni sarsılmıştı.
İran, Ekonomik Anlamda Büyük Kriz Yaşıyor
Her ne olursa olsun, Amerika Birleşik Devletleri ve İran savaşı her iki ülkeye de ekonomik anlamda büyük zararlar veriyor. İran ekonomisi bu savaşa ne kadar daha dayanabilir bilemiyoruz ama İran'ın ekonomisi, para biriminin değer kaybı, ülkedeki yüksek enflasyon, yatırım eksiklikleri ve milyonlarca insanın işsiz kalması ülke ekonomisine çok büyük zararlar vermektedir. Çünkü İran'ın yıllık enflasyonu % 62'ye kadar yaklaştı.
İran, Amerika Birleşik Devletleri'ne Direnmeye Devam Ediyor
Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, İran ekonomisinin tamamen çöktüğü ifade ederken, devam eden savaş nedeniyle Amerika Birleşik Devletleri ekonomisinin de büyük bir zarar gördüğünü görmek istemiyor sanıyor ve düşünüyor. Donald Trump, Hürmüz Boğazı kontrolümüz altında dese de, İran pes edecek gibi görünmüyor. Hatta Donald Trump'ın İran halkına Tahran rejimine karşı ayaklanma çağrısı yaptığı halde, İran'ın askeri ordusu ve sivil halkı vatanına sadık olmaya ve vatanına sahip çıkmak için savaşmaya devam ediyor.
Savaş, Tüm Dünya'da Petrol Krizine Neden Olmaktadır
Sonuç olarak; Amerika Birleşik Devletleri ve İran savaşının tüm Dünya'da yarattığı olumsuz yöndeki etkileri ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması, petrol ihracatındaki aksamalar nedeniyle akaryakıt fiyatlarındaki artışlar ekonomik krizlere sebep olmaya devam ediyor. Buna Türkiye'de dahil. Çünkü ülkemizde de Amerika Birleşik Devletleri ve İran savaşı ve Hürmüz Boğazı'nın kapanması nedeniyle petrol fiyatlarında büyük fiyat artışları yaşanmış ve hala da yaşanmaya devam etmektedir. Bununla birlikte Hürmüz Boğazı'nın kapanması aksamalara neden olmakta olup, küresel enerji piyasalarında, ayrıca Amerika Birleşik Devletleri'nde savaş nedeniyle maliyetleri arttırmaya devam etmektedir.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti Elinden Geleni Yapmaktadır
İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin Körfez ülkelerine yönelik saldırıları ne kadar daha devam edecek bilemiyoruz. Bilinen bir şey var ki; Orta Doğu'da barış koridorunun oluşturulması gerekmektedir. Çünkü bu konuda büyük bir belirsizlik var. Bu savaşın bir an önce sona ermesi, Orta Doğu'daki gerilimin bir an önce bitmesi için mutlaka ve mutlaka müzakere yapılması gerekmektedir. Bu konuda Türkiye Cumhuriyeti Devleti elinden geleni yapmaktadır. Orta Doğu'daki geriliminin ve yaşanan savaşların bir an önce bitmesi için hem Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, hem de İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ile sık sık görüşmeler yapan, ayrıca uluslararası platformlarda savaşın bitmesi için çağrıda bulunan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın bu çabalarını göz ardı etmemek lazımdır.
Bizler de Orta Doğu'daki gerilimin ve yaşanan savaşların bir an önce bitmesini diliyor, kan gölüne dönen Orta Doğu'ya barış gelmesini diliyoruz.
Saygılarımla!
Ayhan Yalçın
Gazeteci, Yazar, Stratejist, Köşe Yazarı , Yorumcu, Şair, İşletmeci, Satış Pazarlama Uzmanı, Eğitimci, Danışman, Genel Müdür, CEO, Eski Siyasetçi, 2019 seçimlerinde Kandıra Belediye Başkan Aday Adayı, Sivil Toplum Lideri. (Yalnızca Haddimi Bilirim)
