Avrupa Birliği, sığınma başvuruları reddedilen düzensiz göçmenlerin üçüncü ülkelere gönderilmesini kolaylaştıracak yeni geri dönüş düzenlemesinde önemli bir aşamayı geride bıraktı. Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi, tartışmalı geri dönüş merkezlerine yasal zemin hazırlayan düzenleme üzerinde anlaşmaya vardıklarını duyurdu.
Yeni düzenleme, hakkında geri gönderme kararı verilen kişilerin belirlenen süre içinde ilgili Avrupa ülkesini terk etmesini zorunlu kılıyor. Ayrıca alınan geri gönderme kararlarının Şengen Bilgi Sistemi üzerinden tüm Şengen ülkeleri tarafından görülebilmesi ve ortak şekilde uygulanabilmesi hedefleniyor.
Düzenlemeye göre Avrupa ülkeleri, insan haklarına, uluslararası hukuka ve geri göndermeme ilkesine uygun hareket eden üçüncü ülkelerle geri dönüş merkezi anlaşmaları yapabilecek. Ancak refakatsiz çocuklar bu uygulamanın dışında tutulacak. Üye devletler ayrıca bu tür anlaşmaları yürürlüğe koymadan önce Avrupa Komisyonu ve diğer üye ülkeleri bilgilendirmek zorunda olacak.
Avrupa Komisyonu, anlaşmayı memnuniyetle karşılarken yeni kurallar sayesinde geri dönüş süreçlerinin daha hızlı, daha basit ve daha etkili hale geleceğini savundu. AB Komisyonu’nun İçişleri ve Göçten Sorumlu Üyesi Magnus Brunner, düzenlemenin Avrupa Birliği’nin göç yönetimi üzerindeki kontrolünü güçlendireceğini belirterek, “AB’ye kimin gireceği, kimin kalacağı ve kimin ayrılacağı konusunda daha fazla kontrol sahibi olacağız.” değerlendirmesinde bulundu.
Düzenlemenin yürürlüğe girebilmesi için Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Birliği Konseyi tarafından nihai onayın verilmesi gerekiyor. Onay sürecinin tamamlanmasının ardından düzenleme Avrupa Birliği Resmi Gazetesi’nde yayımlanarak resmen yürürlüğe girecek.
Yeni sistemin arkasındaki en dikkat çekici örneklerden biri ise İtalya’nın Arnavutluk modeli oldu. İtalya ile Arnavutluk arasında imzalanan anlaşma kapsamında Akdeniz’de kurtarılan bazı düzensiz göçmenlerin Arnavutluk’taki merkezlere gönderilmesi planlanmıştı. Ancak yargı kararları nedeniyle uygulama tam anlamıyla hayata geçirilememiş ve tartışmalara neden olmuştu.
AB’nin yeni düzenlemesi, göç baskısının arttığı bir dönemde geri gönderme süreçlerini hızlandırmayı amaçlarken, insan hakları örgütleri ve bazı siyasi çevreler tarafından yakından takip edilmeye devam ediyor. Avrupa’da göç politikalarının geleceğini şekillendirecek düzenleme, önümüzdeki dönemde Birlik içindeki en önemli gündem maddelerinden biri olmaya aday görünüyor.
