Reklam
Reklam
BIST 100
11.146,72 -2,22%
DOLAR
50,5782 0,15%
EURO
55,5449 0,08%
GRAM ALTIN
5.819,38 -2,01%
BITCOIN
61.992,00 0,82%
FAİZ
39,46 0,00%
GÜMÜŞ GRAM
68,98 -3,28%
GBP/TRY
66,3651 0,16%
EUR/USD
1,0972 0,05%
BRENT PETROL
89,13 -1,56%
ÇEYREK ALTIN
9.514,69 -2,01%
Reklam
  • ANASAYFA
  • BÖLGE
  • Ayasofya’nın Altında Tarihe Işık Tutan Keşif: 420 Metrelik Tünel Temizlendi

Ayasofya’nın Altında Tarihe Işık Tutan Keşif: 420 Metrelik Tünel Temizlendi

Ekran görüntüsü 2026-11-20 121322
WOTJU

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi’nde yürütülen kapsamlı restorasyon çalışmaları kapsamında tarihî yer altı tünellerini ve mezar yapısını inceledi. Çalışmalarda yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesi çıkarılırken, toplam 420 metre uzunluğundaki tünel hattında temizlik gerçekleştirildi. Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje olarak adlandırılan yer altı mezar yapısında ise mevcut Ayasofya’dan daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen yapı katmanlarına ulaşıldı.

Ayasofya’nın yer altında kapsamlı restorasyon çalışması

Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya’da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon süreci olarak nitelendirilen çalışmaların yer altı bölümlerini yerinde inceledi. İnceleme sırasında Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi aldı.

Ersoy, çalışmaların yalnızca yapının görünen bölümleriyle sınırlı olmadığını, yer altında bulunan tarihî mirasın da bilimsel yöntemlerle araştırıldığını belirtti.

Yer altı çalışmalarının ilk etüt aşamasının 31 Aralık 2024’te, ikinci etap uygulamalarının ise 2 Aralık 2025’te başladığını aktaran Ersoy, Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde yürütülen temizlik faaliyetleri sonucunda yaklaşık 3 bin ton dolgu malzemesinin çıkarıldığını açıkladı.

Ayasofya’dan daha eski yapı katmanlarına ulaşıldı

Çalışmaların dikkat çeken bölümlerinden biri, Vezir Bahçe’de bulunan hipoje yapısı oldu. Yer altı mezar yapısındaki kazıların tamamlandığını belirten Ersoy, ana mekânın yaklaşık 8 metre uzunluğunda ve 8 metre genişliğinde olduğunu bildirdi.

Yapıda doğu ve batı yönünde uzanan iki ayrı kanal hattı bulunduğunu ifade eden Ersoy, yaklaşık 25 metre uzunluğundaki doğu kanalının temizlendiğini, batı kanalındaki çalışmaların ise devam ettiğini söyledi.

Hipojede yürütülen temizlik sırasında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına inildiğini belirten Ersoy, bu bölümde mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen katmanların ortaya çıkarıldığını kaydetti.

Batı Bahçe’de 6 mekân ve 9 tünel tespit edildi

Ayasofya’nın Batı Bahçe bölümünde yapılan incelemelerde altı ayrı mekân ve bu alanlarla bağlantılı dokuz tünel belirlendi.

Tespit edilen mekânlardan ilk üçünün atrium olarak adlandırılan avlu yapısına ait bodrum katları olduğu değerlendiriliyor. Diğer bölümlerin ise farklı yapı alanlarıyla bağlantılı olduğu ve bazı koridorların yer altında devam ettiği belirtiliyor.

Mekân-5’in şu ana kadar 4,5 metrelik bölümü ortaya çıkarılırken, Mekân-6’nın Soğukçeşme Sokağı yönüne uzandığı tespit edildi. Bu alanın yaklaşık 4 metre uzunluğunda ve 4 metre genişliğinde olduğu bildirildi. Bazı mekânlarda kazı, temizlik ve belgeleme çalışmaları sürüyor.

Tarihî yapılarda onarım ve güçlendirme çalışmaları

Yer altındaki tarihî dokunun korunması amacıyla kazı ve temizlik çalışmalarının yanı sıra yapısal onarımlar da gerçekleştiriliyor.

Bakan Ersoy, 56 metre uzunluğundaki Mekân-2’de, 18 metrelik bölüm boyunca tonozlarda onarım ve tamamlama çalışmaları yapıldığını, yapısal hasarların giderildiğini açıkladı. Müdahalelerde özgün malzemeyle uyumlu malzemelerin kullanıldığı belirtildi.

Mekân-3’te ise dolgu toprağın temizlenmesi, çıkarılan malzemelerin elenmesi ve duvarlarla tonozların güçlendirilmesine yönelik çalışmalar devam ediyor.

420 metrelik tünel hattı temizlendi

Batı Bahçe’de tespit edilen dokuz tünelden yedisinde dolgu toprak temizliği gerçekleştirildi. Diğer iki tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmaları yapıldı.

Temizliği tamamlanan tünel hatlarının toplam uzunluğu 420 metreye ulaştı. Bu hatlar arasında en uzun olanı, 180 metre uzunluğundaki Tünel-4 olarak açıklandı.

Bakan Ersoy, Tünel-4’ün Roma Caddesi ile bağlantılı olabileceğini değerlendirdiklerini belirtti. Fatih Medresesi önünden başlayarak ziyaretçi giriş noktasına doğru uzandığı ifade edilen tünelin, Ayasofya’nın giriş cephesine paralel bir güzergâha sahip olduğu aktarıldı.

Tünel-4 ve Tünel-5’te tonozlardaki yapısal hasarların giderilmesine yönelik çalışmalar yürütülürken, bazı bölümlerde paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme uygulamaları da gerçekleştiriliyor.

Yer altı tünellerinin havalandırma kapasitesi inceleniyor

Restorasyon kapsamında tarihî tünel ağının havalandırma açısından kullanılabilirliği de değerlendiriliyor.

Ersoy, mevcut yer altı tünel çıkışının yaklaşık 0,5 metrekarelik bir kesit alanına sahip olduğunu ve teknik değerlendirmelere göre yapının ihtiyaç duyduğu saatte 120 bin metreküplük minimum havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6’sını karşılayabildiğini açıkladı.

Mevcut havalandırma çıkışının ana giriş kapısına yakın olması nedeniyle hava dolaşımında bazı sınırlamalar oluşabileceğine dikkat çeken Ersoy, gelecekte yapılacak lazer tarama ve belgeleme çalışmalarının ardından tünel ağının iklimlendirilmiş taze hava besleme altyapısı olarak değerlendirilmesinin gündeme gelebileceğini belirtti.

Bu konuda nihai kararın yeni bulgular ve teknik incelemeler doğrultusunda verileceği ifade edildi.

Yer altındaki tarihî alanların ziyarete açılması planlanıyor

Bakan Ersoy, restorasyon çalışmalarının hedeflerinden birinin de uygun yer altı bölümlerini ziyaretçilerle buluşturmak olduğunu açıkladı.

Bu amaçla bir teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını belirten Ersoy, ziyaretçi güvenliği ve tarihî yapının korunmasının öncelikli olacağını vurguladı.

Ayasofya’nın yer altındaki tarihî zenginliğinin bilimsel yöntemlerle belgelenerek gelecek nesillere aktarılmasının hedeflendiğini ifade eden Ersoy, restorasyon çalışmalarının aynı hassasiyetle sürdürüleceğini kaydetti.

YORUM YAP

Yorum yapabilmek için kuralları kabul etmelisiniz.
Yeni bir yorum göndermek için 60 saniye beklemelisiniz.

Henüz bu içeriğe yorum yapılmamış.
İlk yorum yapan olmak ister misiniz?