Ya Eşel Mobil Sistemi Sonlandırılırsa !
Kıymetli okuyucularım,
Ülkemizdeki akaryakıt fiyat artışlarını dengelemek ve dış kaynaklı ani petrol fiyatlarındaki artışların önüne geçmek, ayrıca vatandaşlarımıza yansıtmamak ve destek vermek için hükümetimiz eşel mobil sistemini devreye sokmuştu. Hükümetimiz, eşel mobil sistemini ilk defa 2018 yılında yüksek kurlar nedeniyle devreye almıştı.
Daha sonra bu sistemden vazgeçen hükümetimiz farklı farklı dönemlerde, Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran üçgenindeki yaşanan olaylar ve savaşlar nedeniyle, ayrıca Rusya ve Ukrayna arasındaki savaş nedeniyle, bir de İsrail ve Filistin arasındaki savaş nedeniyle, küresel enerji piyasalarındaki artışlar nedeniyle, bununla birlikte jeopolitik gelişmelerin sonucu olarak fiyat artışlarını vatandaşlarımıza yansıtmamak için hükümetimiz tarafından 2026'da eşel mobil sistemi tekrar devreye alınmıştı.
Peki, nedir bu eşel mobil sistemi ?
Eşel mobil sistemi: Akaryakıt fiyatlarında dış kaynaklı ani artışların pompa fiyatlarına ve enflasyona yansımasını sınırlamak için uygulanan bir vergi dengeleme mekanizmasıdır. Ücret endekslemesi veya eşel mobil sistem sayesinde hayat pahalılığın önüne geçilmiş olur. Ayrıca vatandaşlarımız hayat pahalığından korunmuş olup, gelirleri artırılmış olur.
Bu sistemde fiyat artışlarının belirli bir kısmı Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) karşılanarak azaltılır. Aksi durumda, yani fiyat düşüşlerinde ise ÖTV artırılarak, denge sağlanır.
Eşel mobil sistemin amacı nedir?
Enflasyonla mücadele etmek, enerji maliyetlerindeki ani sıçramaların önüne geçmek, ayrıca üretimi desteklemek ve vatandaşlarımızın bütçesini rahatlatmaktır. Bu sistemde fiyat istikrarı çok önemlidir. Çünkü küresel petrol şoklarının ve döviz kuru hareketlerinin piyasada yaratacağı etkilerinin önüne geçmek ve kontrol altına almak çok çok önemlidir. Aksi halde yüksek akaryakıt fiyatları belimizi bükecek, vatandaşlarımızın bütçesini daha da zayıflatacaktır. Üretim durma noktasına gelecek, çiftçilerimiz üretim yapmayacak, hem işletmelerin , hem de vatandaşlarımızın ulaşım giderleri artacaktır. Kısacası akaryakıt fiyatlarındaki artış demek; A'dan Z'ye kadar, iğneden ipliğe kadar her şeyin fiyatı korkunç derecede artacak demektir. Bunun sonucunda da vatandaşlarımızın geçim sıkıntısı daha da çok artacak demektir.
Eşel mobil sisteminin mantığı nedir?
Sistemin çalışma mantığı, akaryakıttaki fiyat artışlarının tüketiciye yansıyan kısmının Özel Tüketim Vergisi'nden (ÖTV) karşılanması esasına dayanmaktadır.
Eşel mobil sistemi nasıl uygulanıyor ?
Vergi karşılama oranı: Belirlenen referans tarihe göre akaryakıt ürünlerinde (benzin, motorin, LPG) meydana gelen fiyat artışlarının yüzde 75'e varan kısmı ÖTV'den düşülür.
Pompaya yansıma: Örneğin 10 TL'lik bir zam gelirse, bunun sadece 2,5 TL'si pompa fiyatına yansıtılırken kalan 7,5 TL'lik kısım vergiden feragat edilerek karşılanır.
Ters yönlü işleyiş: Fiyatlar düştüğünde ise düşüşün yüzde 75'i kadar ÖTV artırımı yapılır. Ancak bu artış referans tarihteki ÖTV tutarını aşamaz. Eşel mobil sisteminin ters yönde işleyişi, akaryakıt rafineri fiyatlarında bir indirim meydana geldiğinde, bu ucuzlamanın tüketiciye pompa fiyatı üzerinden yansıtılmayıp, aradaki indirim miktarının Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarına eklenerek (artırılarak) devlet gelirine dönüştürülmesidir.
Normal ve Ters İşleyiş Arasındaki Fark Nedir?
Akaryakıt fiyatlarındaki artış, yani zam durumunda: Döviz kuru veya küresel petrol fiyatları yüzünden rafineri fiyatı artarsa, artış tutarı kadar ÖTV'den düşülür; böylece zam pompa fiyatına yansıtılmaz veya sınırlı yansıtılır.
Ters yönde işleyiş (İndirim Durumu): Rafineri fiyatlarında düşüş olursa, bu indirimin pompa fiyatına (tüketiciye ucuzluk olarak) yansıması engellenir. Düşüş miktarı kadar ÖTV artırılır. Böylelikle pompa fiyatı sabit kalır ve vergi dengesi korunur.Sistemin bu çift yönlü yapısı, hem ani fiyat artışlarının enflasyona etkisini törpüler hem de fiyat düşüşlerinde devletin vergi gelirlerindeki olası dalgalanmaları dengelemesini sağlar.
Ya eşel mobil sistemi olmasaydı?
Uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki artışlar pompa fiyatlarına doğrudan yansıyacağı için akaryakıt fiyatları çok daha yüksek seviyelere ulaşırdı.
Cumhurbaşkanı Kararı'na göre eşel mobil sisteminin kapsamı değiştirildi. Alınan bu kararla eşel mobil sisteminin kademeli olarak üç ay içinde sonlandırılması hedefleniyor. Eğer üç ay sonra eşel mobil sistemi sonlandırılırsa eğer, vay halimize vay!
Saygılarımla!
Ayhan Yalçın
Gazeteci, Yazar, Stratejist, Köşe Yazarı , Yorumcu, Şair, 2019 seçimlerinde Kandıra Belediye Başkan Aday Adayı, Sivil Toplum Lideri, Siyasetçi , İşletmeci, Satış Pazarlama uzmanı, Eğitimci, Danışman, Genel Müdür, CEO
